De Galvano
Stijn van der Loo
De Galvano - Over overleven, je gedeisd houden en onverwacht verzet, tegen de achtergrond van een staalfabriek in de jaren dertig.
Moz werkt in de jaren twintig als leerling-galvaniseur bij de oude Van Herwaerd. Als diens zoon de directietaken overneemt, is Moz de enige die nog iets van het echte galvaniseren weet. Wanneer de Duitsers later de fabriek willen overnemen, zet de directeur hem in om dat de werknemers te vertellen, waarop zij zich verraden voelen. Het adagium van zijn vrouw Emma: hou je gedeisd, dan overleef je misschien, heeft haar in elk geval niet kunnen redden. Zij stierf op jeugdige leeftijd, maar blijft als klankbord in Moz' overpeinzingen voortdurend aanwezig. Keurig leidt hij nu de Duitsers in de fabriek rond, en op het moment dat hij Van Herwaerd jr. trots en met zogenaamde kennis van zaken cyanide in het zuurbad laat gieten, is Moz al veilig buiten, op weg naar huis. In een stilistisch fijngeslepen debuut loodst Stijn van der Loo ons mee in de schijnbare machteloosheid van de hoofdpersoon; schijnbaar, want was Moz niet degene die ooit, onder het mom van een ongeluk, de lijfelijk opdringerige commissaris van toezicht van zich afsloeg en hem in het zure etsbad deed verdwijnen?
- Libris Literatuur Prijs (nominatie)
- Selexyz Debuutprijs (nominatie)
- Schrijversprijs der Brabantse Letteren (juryprijs)
- Schrijversprijs der Brabantse Letteren (publieksprijs)
- Engelse vertaling
The Galvano - translated by David McKay
The Galvano — About survival, keeping your head down, and unexpected resistance, set against the backdrop of a steel factory in the 1930s
Hoe dit boek ontstond
De Galvano schreef ik tijdens mijn opleiding aan de Schrijversschool in het derde jaar, eigenlijk als tussendoortje, want ik was in die tijd bezig aan een roman Herfst, Zomer, Winter, Lente, maar toen ik in het derde jaar begon vroeg ik aan de docent: 'zal ik daaraan verder werken of iets nieuws schrijven?' Hij antwoordde: 'als jij al met een manuscript komt van een paar honderd bladzijden (terwijl anderen net ergens aan beginnen) heeft iedereen meteen zoveel te lezen.' Ik zei: 'ik schrijf wel iets nieuws.' Dat werd De Galvano.
Mijn zegsman werd mijn schoonvader, Henk Klerks, zelf galvaniseur, die smakelijke anecdotes had over de vele gevaren en stommiteiten in de fabriek. Hij nam me mee naar zijn fabriek in Den Bosch, maar ook naar Schoonhoven, waar nog oude open dompelbaden stonden, zoals die in de jaren dertig werden gebruikt. Ik nam de dreiging van het interbellum als achtergrond, de fabriek vol giftige dampen als decor en begon. Als ik ook maar iets te vragen had belde ik hem op: 'Henk, hoeveel ph moet het zuurbad zijn om er iemand in op te lossen?' Dan zei hij: 'nou, oplossen zal niet helemaal gaan, maar flink zwartgeblakerd zal-ie er wel uitkomen.'
Ik schreef natuurlijk aan een fictieve roman, die gaat over wat de personages drijft en bezielt, maar dat begreep hij ten volle. Hij zorgde ervoor dat de technische termen correct waren, en sommige van zijn anecdotes kwamen regelrecht in mijn boek, zoals de figuur die per ongeluk zoutzuur in zijn laars giet.
Toen ik met het manuscript bij Querido kwam was de eerste vraag van de redacteur: 'Bent u chemicus?'
Ik: 'Nee, ik ben musicus.'
Met De Galvano begon een samenwerking met Querido die inmiddels zes romans omvat en nog altijd voortduurt.
Recensies & reacties
De Galvano verscheen in 2004 en werd genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs en de Selexyz Debuutprijs. Daarnaast won de roman zowel de jury- als de publieksprijs van de Schrijversprijs der Brabantse Letteren.
Hier volgt een selectie van recensies, interviews en reacties naar aanleiding van het verschijnen van de roman.
"Een imponerend robuust miniatuur, zonder vlekken, strepen of klodders."
— Marja Pruis, De Groene Amsterdammer
"93 pagina's van dit ruwe, maar indringende proza is veel te weinig."
— Judith Janssen, de Volkskrant
"Als dit verhaal niet de opmaat vormt voor een grote schrijverscarrière, zou dat een ernstig verlies zijn. Voor de lezer."
— Koen Eykhout, De Limburger
"Stijn van der Loo heeft in deze strak gecomponeerde en fraai gestileerde novelle in krachtige streken Dantes hel opgeroepen."
— Elsbeth Etty, NRC Handelsblad
"De strakke compositie van het verhaal maakt van De Galvano een indrukwekkend debuut."
— Daniëlle Serdijn, Het Parool
"Het is dat inzicht in de tragiek van ons bestaan dat Van der Loo in prachtige, sterke taal verbeeldt."
— Wim Vogel, De Gooi- en Eemlander
"Iets toevoegen aan de literatuur wat er nog niet is. Weinig debutanten lukt dat."
— Wim Vogel, Haarlems Dagblad
"Een fenomenale debuutroman van dubbeltalent Van der Loo."
— Enno de Witt, De Zwolsche Courant
"Stijn van der Loo wekt met dit prozadebuut bewondering."
— Spits
"De Galvano is een wonderschone kleine roman."
— Thomas van den Berg, Elsevier
"Een portret en tijdsbeeld dat de kracht van een ooggetuige heeft."
— Reg ten Zijthoff, Brabant Literair
"Mooi. Heel mooi! Soms raken boekjes de kern van ons bestaan."
– Youp van 't Hek