Volwassen debuut over een machtsspel in een staalfabriek
— Thomas van den Berg, Elsevier
Recensie de Galvano in Elsevier, 60e jaargang, nummer 4, 24 januari 2004
(...)
Twee recent verschenen debuten vallen op vanwege hun eigen geluid: Bernard Wesselings 'De Favoriet' en Stijn van der Loos 'De Galvano'.
(...)
Hoe anders is 'De Galvano' van Stijn van der Loo. Vooral stilistisch wijkt de directheid van Wesseling af van de suggestie, beheersing en dosering van Van der Loo. 'De Galvano' maakt voor een debuut een erg volwassen indruk. Nu is Van der Loo met zijn veertig jaar voor een debutant ook aan de oude kant. In een vorig leven was Van der Loo lid van muziekgroep Intermezzo en trad hij op als solopodiumartiest. Nu zet hij zijn eerste stap op weg naar een literaire carrière. En dat zou best eens een hele mooie carrière kunnen worden.
De Galvano is een historische roman, gesitueerd tussen de twee wereldoorlogen, ergens bij Eindhoven. Daar werkt hoofdpersoon Moz in een staalfabriek als leerling-galvaniseur. In de loop der jaren maakt hij carrière en schopt hij het tot vertrouweling van directeur Van Herwaerd. Als die besluit de fabriek te verkopen aan de Duisters komt Moz klem te zitten in een machtsspel tussen arbeiders en directie.
In minder dan honderd bladzijden weet Van der Loo de zweterige sfeer in de fabriek zeer overtuigend op te roepen. Hij beheerst het staaljargon van vergulden, spaarspoelen en 'nikkel verzwaard met gouden vel'. De ruwe omgang tussen potige kerels met bijnamen als Menger, Ritselaar en Insteker, en de norse zwijgzaamheid van Moz zorgen voor een onderhuidse spanning. Moz heeft iets te verbergen, maar wat precies blijft onduidelijk. Vermoedelijk is het zijn joodse afkomst, in deze omgeving van groeiend anti-semitisme.
Temidden van de ongezonde, zure fabrieksdampen en de dreiging van oorlogsgeweld groeit een romance tussen Moz en de gevluchte Duitse Emma. Prachtig ingehouden beschrijft Van der Loo hun ontluikende liefde. Emma waarschuwt Moz voor de gevaren van macht. In een grimmige finale wordt haar gelijk bewezen.
'De Galvano' is een wonderschone kleine roman.